AVIAIRE INFLUENZA OF VOGELPEST  door veearts Dokter Fanny Moniez 

Aviaire influenza of vogelgriep is een zeer besmettelijke virusziekte waar waarschijnlijk alle vogelsoorten gevoelig voor zijn. De ziekte is in ieder geval al vastgesteld bij verschillende pluimveesoorten (eenden, ganzen, kippen, kalkoenen, fazanten, parelhoenders, kwartels en patrijzen). Sommige van deze soorten vertonen duidelijke symptomen (kalkoenen, kippen), bij andere is een besmetting nauwelijks te herkennen( watervogels). De aard van de symptomen en het verloop van de ziekte hangen af van de pathogeniteit van de virusstam, de leeftijd van het getroffen dier, de omgeving en eventuele andere infecties. Typische ziektetekens zijn: ademhalingsproblemen, sinusitis, tranende ogen, opgezwollen kop met dikke en blauwe kam en lellen, bloedingen aan de poten vooral tussen de hak en de tenen, diarree, neurologische symptomen(draainekken), legdaling, sufheid, geen eetlust en sterfte. De sterfte kan variëren van 3% bij de laag virulente stammen tot 100% bij de hoog virulente stammen. Gezien de sterke variatie in ziektesymptomen en de gelijkenis hiervan met andere ziekten zoals pseudo-vogelpest, acute vogelcholera, infectieuze bronchitis enz…kan een definitieve diagnose enkel gesteld worden in het labo.

Besmetting van pluimvee kan plaatsvinden via direct contact met zieke dieren of door blootstelling aan besmet materiaal, zoals mest of vuile kratten. Ook via de lucht is indirecte besmetting mogelijk, zij het alleen over relatief korte afstand. Wilde watervogels zijn vaak virusdragers zonder dat zij zichtbaar ziek zijn. Mest van deze dieren kan ongemerkt in de stal worden gebracht (via vuile schoenen) en zo een besmetting bij pluimvee veroorzaken. Via besmet water of voer kan de ziekte ook worden overgebracht. In dode vogels kan het virus enkele maanden besmettelijk blijven.

Het vermijden van contact tussen gedomesticeerde en wilde vogels is een belangrijk element in de preventie van aviaire influenza. Ook het nemen van hygiënische maatregelen kan helpen. Op Europees niveau is besloten om niet preventief te vaccineren tegen vogelpest. Hier zijn verschillende redenen voor: de economie profiteert van betere exportmogelijkheden vanwege de hogere gezondheidsstatus bij niet vaccinatie, door de verschillende virusstammen die aviaire influenza veroorzaken is het niet doenbaar om tegen al deze virussen te vaccineren, De bestaande vaccins geven geen volledige bescherming, en tenslotte is vaccinatie zeer arbeidsintensief omdat ieder dier moet geïnjecteerd worden.

Aviaire influenza en griep bij de mens worden allebei veroorzaakt door virussen van dezelfde familie. Van sommige aviaire influenza virusstammen (H5N1 ) is bekend dat ze kunnen overslaan op de mens waar ze griep (soms dodelijk) of oogontsteking kunnen veroorzaken. De besmetting gaat via de ademhalingswegen, na intensief contact met besmette dieren. Er bestaat grote ongerustheid over de mogelijkheid van combinatie van het aviaire influenza virus met het menselijke influenza virus. Het nieuwe virus dat zo zou kunnen ontstaan, kan overgedragen worden van mens op mens waardoor het zich zeer snel zou kunnen verspreiden. Bovendien kan een dergelijk virus vele slachtoffers maken omdat de mens nog geen weerstand of immuniteit heeft opgebouwd. Zo bestaat het gevaar van een pandemie (wereldwijde epidemie). Personen kunnen zich tegen besmetting beschermen door contact met ziek pluimvee te vermijden. Mensen die door hun werk toch in contact komen met potentieel besmet pluimvee wordt aangeraden om beschermkledij te dragen, zich te vaccineren met het gangbare griepvaccin en antivirale middelen in te nemen. Het griepvaccin beschermt echter alleen tegen de menselijke griep, maar voorkomt dat het menselijke virus zich zou combineren met de aviaire virusstam.

Op het ganse Belgische grondgebied wordt vanaf maandag 24 oktober ’05 een verzamelverbod voor pluimvee en gedomesticeerde vogels ingesteld. Alle tentoonstellingen, markten, prijskampen en andere verzamelingen van dergelijke dieren zijn voor onbepaalde tijd verboden. De ophokregeling die nu al geldt voor de professionele pluimveebedrijven gelegen in de gevoelige natuurgebieden, hieronder wordt verstaan gebieden binnen een straal van 1 km van rust- en doortrekplaatsen voor migrerende watervogels wordt uitgebreid naar alle pluimvee en vogel in gevangenschap, dus ook deze van particuliere pluimveehouders. De burgemeesters van de betrokken gemeenten zullen door het Voedselagentschap worden ingelicht en een praktische schikking die toelaat precies uit te maken welk gebied onder deze regeling valt, zal samen met het Nationaal Geografisch Instituut worden uitgewerkt. Europa voorziet voor dierentuinen en andere vogelparken de mogelijkheid onder strikte nog nader te bepalen voorwaarden te vaccineren. Die dieren moeten dan wel geïdentificeerd worden en mogen niet verhandeld worden gezien zij ongemerkt het virus zouden kunnen verspreiden. Deze maatregelingen kunnen nog gewijzigd en eventueel verstrengd worden in de volgende weken.

Clubdierenarts Fanny Moniez

Bronnen:  * website F.A.V.V of Federaal Agentschap voor Veiligheid van de Voedselketen.
                 * Diergeneeskundig tijdschrift